Richtlijnen inzet zzp'ers
Voor opdrachtgevers in basisonderwijs, kinderopvang en zorg
|
Doel van deze richtlijn |
Deze richtlijn vormt een praktische uitwerking van de afspraken die in de Opdrachtbevestiging van ExcellentFlex worden vastgelegd. De feitelijke manier van samenwerken blijft altijd bepalend: een zelfstandige opdracht op papier is onvoldoende wanneer de professional in de praktijk als werknemer wordt aangestuurd.
1. Het uitgangspunt: een opdracht
Een zelfstandig professional wordt ingezet voor een tijdelijke en voldoende concreet omschreven opdracht. De opdracht moet herkenbaar zijn aan een doel, een afbakening, professionele verantwoordelijkheid en – waar mogelijk – concrete opleveringen of evaluatiemomenten.
De opdracht is goed omschreven en wordt in de praktijk uitgevoerd en bevat in ieder geval:
- het tijdelijke doel of vraagstuk waarvoor de professional wordt ingezet;
- de periode of het moment waarop de opdracht eindigt of opnieuw wordt beoordeeld;
- de werkzaamheden die wel en niet tot de opdracht behoren;
- de professionele resultaten, opleveringen of overdracht die worden verwacht;
- de objectieve wettelijke, kwaliteits- en veiligheidskaders waarbinnen wordt gewerkt;
- de ruimte die de professional heeft om zelf de aanpak, werkvolgorde en vakinhoudelijke keuzes te bepalen.
2. De belangrijkste regels voor zelfstandig werken
1. Zelfstandige vakinhoudelijke uitvoering
De opdrachtgever mag het doel, gewenste resultaat, noodzakelijke samenwerking, deadlines en kwaliteits- of veiligheidskaders bepalen. De opdrachtgever schrijft niet dagelijks gedetailleerd voor hóe de professional het vakinhoudelijke werk moet uitvoeren. Binnen de geldende kaders kiest de professional zelf de aanpak, werkvolgorde, voorbereiding, methodiek en professionele interventies. Opdrachtgever mag wel aanwijzingen geven.
2. Geen hiërarchische aansturing
De professional valt niet onder een leidinggevende zoals een werknemer. Er vinden geen reguliere functionerings-, beoordelings- of voortgangsgesprekken vanuit een HR-cyclus plaats. Kwaliteit en afgesproken resultaten mogen uiteraard wel contractueel worden besproken en beoordeeld.
3. Geen verlofregeling of werknemersrooster
De opdrachtgever kan werkblokken, openingstijden, schooltijden, cliëntafspraken of noodzakelijke bezettingsvensters aanbieden. De professional bepaalt vóór acceptatie of hij of zij een werkblok aanneemt. Na acceptatie is nakoming vanzelfsprekend. De professional vraagt geen vakantie of verlof aan zoals een werknemer.
4. Reële mogelijkheid tot vervanging
De professional mag een passende vervanger voorstellen. De opdrachtgever mag die vervanger alleen afwijzen op objectieve, vooraf kenbare eisen, zoals bevoegdheid, diploma, VOG, registratie, ervaring, veiligheid of aantoonbare geschiktheid.
5. Eigen ondernemerschap en risico
De professional voert de opdracht uit voor eigen rekening en risico, verzorgt de eigen administratie en fiscale verplichtingen en beschikt – voor zover passend – over eigen verzekeringen en zakelijke voorzieningen. Er bestaat geen automatisch recht op vervolgopdrachten of een minimumaantal uren.
6. Geen werknemersvoorzieningen
De professional ontvangt geen werknemersvoorzieningen zoals doorbetaalde vakantie, loondoorbetaling bij ziekte, personeelskortingen, reguliere opleidingsbudgetten, pensioen via de opdrachtgever of deelname aan een personeelsregeling.
7. Afstemming is toegestaan
Samenwerking met werknemers en andere professionals is normaal en soms noodzakelijk. Overdracht, leerling- of cliëntbesprekingen, veiligheidsinstructies en projectafstemming zijn toegestaan. Die afstemming mag niet veranderen in dagelijkse hiërarchische aansturing.
8. Objectieve protocollen blijven gelden
Wet- en regelgeving, beroepsnormen, veiligheids-, privacy- en beveiligingsvoorschriften, pedagogisch beleid, zorgplannen, leerlinggebonden afspraken en andere noodzakelijke kwaliteitskaders mogen bindend zijn. Het volgen van zulke objectieve kaders betekent niet automatisch dat sprake is van werkgeversgezag.
3. Wat mag de opdrachtgever wel en niet doen?
|
Passend bij een zelfstandige opdracht |
Vermijden in de praktijk |
|
Resultaat, kwaliteit en deadlines afspreken |
Dagelijks inhoudelijk instrueren alsof sprake is van een leidinggevende-werknemerrelatie |
|
Noodzakelijke werk- of tijdvensters aanbieden |
Eenzijdig een structureel werknemersrooster opleggen zonder acceptatiemogelijkheid |
|
Veiligheids- en wettelijke protocollen verplicht stellen |
Interne personeelsregels zonder functionele noodzaak op de zzp’er toepassen |
|
Project- en kwaliteitsbesprekingen voeren |
De zzp’er opnemen in de reguliere HR-, beoordelings- of disciplinaire cyclus |
|
Objectieve eisen stellen aan een vervanger |
Vervanging categorisch uitsluiten of alleen persoonlijke arbeid accepteren zonder goede reden |
|
Noodzakelijke systemen en locatievoorzieningen beschikbaar stellen |
Alle werknemersvoorzieningen en personeelsfaciliteiten automatisch beschikbaar stellen |
|
Afspraken maken over overdracht en continuïteit |
Algemene teamtaken, commissies, personeelsvergaderingen of teamuitjes verplicht stellen als die niet voor de opdracht nodig zijn |
4. Planning, werktijden en beschikbaarheid
In onderwijs, kinderopvang en zorg is werken volledig buiten vaste tijdvensters vaak niet mogelijk. Dat staat zelfstandigheid niet in de weg, zolang het verschil tussen organisatorische randvoorwaarden en werkgeversgezag duidelijk blijft.
- ExcellentFlex of de opdrachtgever biedt beschikbare werkdagen, diensten of werkblokken aan.
- De professional kan vooraf aangeven welke blokken / werkdagen wel of niet worden geaccepteerd.
- Een eenmaal geaccepteerd werkblok / werkdagen is bindend vanwege continuïteit richting leerlingen, kinderen of cliënten.
- Wijzigingen worden in onderling overleg gemaakt; de opdrachtgever kan niet zonder meer eenzijdig extra uren of diensten opleggen.
5. Richtlijnen voor de opdrachtomschrijving per sector
5.1 Leerkracht basisonderwijs
Een zelfstandige onderwijsopdracht wordt bij voorkeur gekoppeld aan een afgebakende onderwijsbehoefte, tijdelijke groep, vervangingsperiode, interventie of overdraagbaar onderwijsresultaat.
Voorbeeld van een geschikte opdracht: Tijdelijke uitvoering van het onderwijsprogramma voor een specifieke groep gedurende een afgebakende periode, inclusief analyse van de beginsituatie, zelfstandige didactische uitvoering, monitoring en eindoverdracht.
Mogelijke concrete opleveringen:
- korte analyse van de beginsituatie van de groep en relevante onderwijsbehoeften;
- eigen les-/interventieplan binnen de afgesproken leerdoelen en schoolkaders;
- uitvoering van onderwijsactiviteiten gedurende de geaccepteerde werkblokken;
- registratie van relevante voortgang en bijzonderheden;
- tussentijdse evaluatie en eventuele bijstelling van de eigen aanpak;
- eindoverdracht met resultaten, aandachtspunten en aanbevelingen.
Ruimte voor zelfstandig professioneel handelen:
- zelfstandig kiezen van didactische aanpak, lesopbouw, differentiatie en werkvormen;
- zelfstandig voorbereiden en passend lesmateriaal inzetten;
- professioneel motiveren van afwijkingen of bijstellingen.
Randvoorwaarden die wél mogen gelden:
- kerndoelen, wettelijke zorgplicht, veiligheidsregels en privacy;
- leerlinggebonden ondersteuningsafspraken;
- noodzakelijke toets-, rapportage- en overdrachtsmomenten.
Wanneer is de opdracht aantoonbaar uitgevoerd?
- afgesproken onderwijsactiviteiten zijn professioneel en tijdig uitgevoerd;
- voorbereiding, differentiatie, registratie en overdracht zijn bruikbaar;
- de professional heeft de objectieve school- en veiligheidskaders nageleefd.
5.2 Pedagogisch professional kinderopvang
Een zelfstandige opdracht in de kinderopvang wordt gekoppeld aan een tijdelijke pedagogische inzet, een concreet programma, een afgebakende groep of een kwaliteits-/continuïteitsvraagstuk.
Voorbeeld van een geschikte opdracht: Zelfstandige uitvoering van een tijdelijk pedagogisch programma voor een groep kinderen, inclusief startinventarisatie, activiteitenplan, uitvoering, observatie, evaluatie en overdracht.
Mogelijke concrete opleveringen:
- korte inventarisatie van pedagogische beginsituatie en groepsbehoeften;
- eigen activiteiten- en uitvoeringsplan voor de afgesproken periode;
- uitvoering van het programma binnen geaccepteerde werkblokken;
- noodzakelijke observaties en registraties;
- tussentijdse evaluatie en concrete verbeteracties;
- eindoverdracht met bevindingen en aanbevelingen.
Ruimte voor zelfstandig professioneel handelen:
- zelfstandig bepalen van activiteiten, pedagogische benadering en voorbereiding;
- zelfstandig invullen van de dag binnen het geaccepteerde werkblok, voor zover wet en veiligheid dit toelaten;
- zelfstandig pedagogische middelen en werkvormen kiezen.
Randvoorwaarden die wél mogen gelden:
- Wet kinderopvang en toepasselijke kwaliteitsregels;
- beroepskracht-kindratio, VOG/Personenregister en kwalificatie-eisen;
- veiligheids- en gezondheidsbeleid, meldcode, privacy en kindgebonden afspraken;
- pedagogisch beleidskader als inhoudelijke context.
Wanneer is de opdracht aantoonbaar uitgevoerd?
- het programma is professioneel en binnen de objectieve kaders uitgevoerd;
- veiligheid, continuïteit, registratie en overdracht zijn geborgd;
- observaties en rapportages zijn feitelijk, zorgvuldig en bruikbaar.
5.3 Zelfstandig zorgprofessional
Een zelfstandige zorgopdracht wordt zo veel mogelijk gekoppeld aan een afgebakend cliëntenpakket, zorgpakket, tijdelijke continuïteitsopdracht, begeleidingsvraag of kwaliteits-/verbeteropdracht.
Voorbeeld van een geschikte opdracht: Zelfstandige uitvoering van een afgebakend zorg- of begeleidingspakket gedurende een overeengekomen periode, inclusief professionele beoordeling, uitvoering, dossiervorming, evaluatie en eindoverdracht.
Mogelijke concrete opleveringen:
- startbeoordeling van het cliënten- of zorgpakket en relevante risico’s;
- uitvoering van overeengekomen zorg-, begeleidings- of verpleegkundige activiteiten binnen eigen bevoegdheid;
- volledige en tijdige dossiervorming en overdracht;
- melding en professionele opvolging van incidenten of onveilige situaties;
- tussentijdse inhoudelijke evaluatie en gemotiveerde bijstelling;
- eindoverdracht met openstaande acties, risico’s en aanbevelingen.
Ruimte voor zelfstandig professioneel handelen:
- zelfstandige zorginhoudelijke afwegingen binnen bevoegdheid en bekwaamheid;
- zelfstandig bepalen van de professionele uitvoering;
- zelfstandig beslissen wanneer overleg, opschaling of aanvullende expertise nodig is.
Randvoorwaarden die wél mogen gelden:
- zorgplan en relevante beroepsstandaarden;
- medicatie-, hygiëne-, infectiepreventie- en veiligheidsprotocollen;
- privacy, incidentmelding en cliëntveiligheid;
- vereiste registratie, bevoegdheid en bekwaamheid.
Wanneer is de opdracht aantoonbaar uitgevoerd?
- zorg is professioneel, tijdig en binnen bevoegdheid uitgevoerd;
- dossiervorming en overdracht zijn volledig en privacyconform;
- risico’s zijn tijdig herkend, gemeld en waar nodig opgeschaald.
6. Verantwoordelijkheden van de opdrachtgever
De opdrachtgever zorgt ervoor dat iedereen die rechtstreeks met de professional samenwerkt weet dat sprake is van een zelfstandig professional en niet van een werknemer. Dit geldt in het bijzonder voor schooldirectie, locatiemanagers, planners, teamleiders, zorgcoördinatoren en directe collega’s.
Van de opdrachtgever wordt verwacht dat hij:
- de opdracht conform de opdrachtbevestiging en deze richtlijn laat uitvoeren;
- alleen objectief noodzakelijke instructies en protocollen verplicht stelt;
- de professionele autonomie respecteert;
- wijzigingen in werkzaamheden, duur, planning of rol tijdig met ExcellentFlex bespreekt;
- een voorgestelde vervanger op objectieve geschiktheid beoordeelt;
- signalen van werknemersachtige aansturing direct corrigeert;
- meewerkt aan een eventuele praktijktoets door ExcellentFlex.